Pjanta Ċkejkna, Storja Kbira

Din il-pjanta ċkejkna tinħeba bejn il-blat. Fl-imgħoddi, in-nies kienu jemmnu li setgħet tkisser il-ġebel. Kienet marbuta ma’ xarbiet tal-imħabba. Jingħad saħansitra li xi monasteri kienu jipprojbixxuha. Liema pjanta tista’ tkun?

Iltaqa’ mas-Sagħtar Malti

Is-sagħtar Malti (Micromeria microphylla), magħruf f’Malta bħala Xpakkapjetra jew Sagħtrija, huwa wieħed mit-teżori botaniċi żgħar ta’ Malta. Tant huwa ċkejken u delikat li ħafna drabi n-nies jgħaddu minn ħdejh mingħajr lanqas biss jindunaw bih. Madankollu, għal ġenerazzjonijiet sħaħ, din il-pjanta kienet parti mill-għarfien lokali u mill-prattiki tradizzjonali tal-ħxejjex.

B’differenza minn ħafna ħxejjex tal-ġnien li jikbru għoljin u jiġbdu l-attenzjoni, is-sagħtar Malti jibqa’ baxx qrib l-art. Spiss jikber fix-xquq bejn il-blat tal-franka, espost għal xemx qawwija, temp niexef u rjieħ Mediterranji. Dawn il-kundizzjonijiet ħorox għamluh pjanta reżistenti ħafna. Il-weraq ċkejken tiegħu u l-mod kif jikber qrib l-art jgħinuh iżomm l-umdità u jgħix f’postijiet fejn pjanti akbar ikollhom diffikultà.

L-isem Malti tiegħu jirrakkonta parti mill-istorja tiegħu. “Xpakkapjetra” bejn wieħed u ieħor ifisser “li jaqsam il-ġebel” jew “li jkisser il-blat.” Fl-imgħoddi, in-nies kienu jemmnu li l-pjanta setgħet tgħin biex tkisser il-ġebel fil-kliewi f’biċċiet iżgħar. L-għarfien modern jissuġġerixxi li l-użu tradizzjonali tagħha seta’ kien marbut aktar mal-proprjetajiet dijuretiċi qawwija tagħha – jiġifieri li tgħin lill-ġisem jipproduċi aktar awrina – aktar milli mal-idea li fil-fatt tkisser il-ġebel.

Xi drabi, ismijiet antiki tal-pjanti jibqgħu jżommu ħajjin twemmin antik ħafna wara li x-xjenza tkun offriet spjegazzjonijiet ġodda.